Eizooba rimwe, Ronit (ti iziina rye ryenyini) akatunga obusaasi omu nda, okubura obwire bw’okuhuuta n’okuruha, kandi akaza omu bashaho kukyeberwa eshagama. Beitu akaba atarikuteekateeka ngu omu izooba rimwe naija kwoherezibwa omu irwariro kukyeberwa ahabw'okuremwa kukora gye kw'ensigo.
N’amazima, akaba atarikuteekateeka ngu ebi byona bikaba biri ahabw’okugira ngu akagorora eishokye rye eizooba eryabandize.
Nka Ronit, abakazi 26 omuri Israeli, omubaro gw’omukazi omwe buri kwezi, bakatwarwa omu irwariro ahabw’okuremwa kukora gye kw’ensigo bwanyima y’okutunga obujanjabi bw’okugorora eishokye.
Abamwe aha bakazi aba nibareebeka nk’abarikubaasa kugaruka omu buteeka bonka. Kwonka abandi nibetenga kutunga obujanjabi bw’okukyebera eshagama.
Abamwe nibabaasa kugira ngu aha nkumi n’enkumi z’abakazi omuri Israeli abarikugorora eishokye ryabo buri mwaka, “nibo bonka” 26 abarikurwara endwara y’ensigo.
Aha kintu eki ninyoreka ngu okuremwa kukora gye kw‘ensigo okurikwetenga okukyeberwa n‘eky‘akabi munonga kandi nikibaasa kuta amagara omu kabi.
Abarwaire nibaija kukugambira ngu tibarikwenda ngu omuntu weena atungye obuhuta bw‘eby‘amagara. Ogu n’omuhendo ogu omuntu weena ashemerire kushashura ahabw’omuringo gworobi ogw’okweboneza.
Omu myaka ya 2000, obumanyiso bukabanza kugambwaho kuruga omu bihingwa ebirikugorora eishokye ebirimu formalin. Eki nikikira kubaho ahabw’omwika ogu omukozi w’eby’okujwara arikuhuuta omu bwire bw’okugorora.
Obumanyiso obu nibutwariramu okushaasha amaisho, oburemeezi omu kwisya, okusheeshasheesha omu maisho, okubura obwire bw‘okuhuuta, n‘okuzimba omu mahaha.
Kwonka n’obu emibazi y’okugorora eishokye ey’obunaku obu eraabe etarimu formalin, neeba erimu ekindi kintu: glyoxylic acid.
Asidi egi neenywa kurabira omu ruhu orurimu emitsi mingi. Glyoxylate ku erikuba eri omu shagama, neehendagurika ekahinduka oxalic acid na calcium oxalate, ezirikugaruka zitaaha omu shagama kandi bwanyima ziruga omu mubiri kurabira omu nshaho omu nkari.
Tikiri kya buriijo aharikyo, abantu boona nibakirabamu kuhika aha rurengo rumwe, kandi obwire obwingi tikiine kabi koona. Kwonka ku orikunywa ebiriisa bya glyoxylic acid bingi munonga, obutwa bwa oxalic acid nibubaasa kubaho, ekirikureetaho okuremwa kukora gye kw’ensigo.
Ebirungo bya Calcium oxalate bikashangwa omu butafaari bw’ensigo omu bwire bw’okukyebera ensigo z’abakazi abaine oburwaire bw’ensigo bwanyima y’okugorora eishokye ryabo.
Omu mwaka gwa 2021, omwishiki w'emyaka eshatu akagyezaho kunywa omubazi gw'okugorora eishokye. Akaginywa kwonka kandi buzima taragimirire ahabwokuba ekaba eine obushaarizi, kwonka ekareetera omwishiki kumira akacweka kakye munonga omu kanwa. Ekyarugiremu n’okuremwa kukora gye kw’ensigo okwabaire nikwetengyesa okukyeberwa, beitu kutari kufa.
Bwanyima y'ekikorwa eki, minisiture y'eby'amagara ekazibira okuha layisinsi z'ebintu byona eby'okureeberera eishokye ebiine glyoxylic acid erimu pH eri ahansi ya 4.
Kwonka ekindi ekizibu n’okugira ngu amakuru agari aha bihandiiko by’ebintu ebirikukoresibwa omu ishokye erigoroire tigarikwesigwa nari kuba ag’amazima goona. Omu mwaka gwa 2010, ekintu kimwe ekya Ohio kikaba kihandiikirweho ngu tikirimu formalin, kwonka buzima kikaba kirimu 8.5% formalin. Omu mwaka gwa 2022, Israel ekagira ngu ekintu eki tikiine formalin kandi kirimu 2% zonka eza glyoxylic acid, kwonka buzima kikaba kirimu 3,082 ppm za formalin hamwe na 26.8% z'ekiriisa kya glyoxylic acid.
Ekirikushemeza, okwihaho abantu babiri abaine oburwaire bwa oxalic acidosis omuri Misri, abantu boona abaine oburwaire bwa oxalic acidosis omu nsi yoona nibaruga Israeli.
Mbwenu shi okuhindura kw’ekibumba omu bakazi omuri “Israeli” nikutaana n’ensi yoona? Mbwenu shi akazaano ka glyoxylic acid “kakye” omu bakazi ba Israeli? Hariho akakwate ahagati y‘okubiika ebiriisa bya calcium oxalate n‘okujanjaara kw‘oburwaire bwa hyperoxaluria? Abarwaire aba nibabaasa kuheebwa obujanjabi nk‘obw‘abaine oburwaire bwa hyperoxaluria obw‘omuringo gwa 3?
Ebibuuzo ebi nibikyecondoozibwa kandi titurikwija kumanya eby’okugarukamu byabyo kumara emyaka mingi. Obwire obwo butakahikire, titushemereire kwikiriza omukazi weena omuri Israeli kuta amagara ge omu kabi.
Kandi, waaba nooyenda kugorora eishokye ryawe, hariho ebindi bikoreso ebiine oburinzi aha katare ebitarimu glyoxylic acid kandi ebiine orusa kuruga omu kitongore ky'eby'amagara.
Obwire bw'okuhandiika: Okwamushanju-14-2023