Ebirabo bya Hackaday 2023: Supu y'okubanza etandikire n'okugyezesa kwa Miller-Urey okuhindwirwemu

Nikiba kiri kirungi kuteekateeka ngu omuntu weena owahonokireho omu kibiina ky’eby’amagara omu ishomero rya siniya akahurira aha kugyezesa kwa Miller-Urey, okwahamize enteekateeka ngu obuhangwa bw’amagara nibubaasa kuruga omu mwanya gw’okubanza ogw’ensi. Buzima n’“enkuba eri omu cupa,” ekitebeekanisiibwe ky’endabirwamu ekikingire ekirikujwanzya omuyaga nka methane, ammonia, hydrogen, n’amaizi n’ebintu bibiri ebirikukora nk’amashanyarazi kuha enku erikugyeragyeranisa n’okurabira omu mwanya amagara gatakatandikire. [Miller] na [Urey] boorekire ngu amino acids (ebintu ebirikwombeka puroteyini) nibibaasa kutebeekanisibwa omu mbeera ezirikubaho zitakahikire.
Fast forward emyaka 70 kandi Miller-Urey naakikora, obundi n’okukiraho obu turikwongera ebicweka byaitu by’omubiri omu mwanya kandi tukatunga embeera ezirikushushana n’ez’ensi eyabandize. Envunuura egi ehindwirwemu eya Miller-Urey n‘okugyezaho kwa sayansi y‘abaturagye kugaruza busya okugyezesa okwa ira kubaasa kuguma n‘ebireebire ebi, kandi n‘obundi, okushemererwa kwonka ahabw‘okugira ngu haihi tihaine kintu kyona omu garagi yaawe ahabwawe ekirikubaasa kureetera okuhinduka kw‘eby‘obuhangwa omu magara.
Entebekanisa ya [Markus Bindhammer] neeshushana omu miringo mingi n’entebeekanisa ya [Miller] na [Urey], kwonka entaaniso mpango n’okukoresa plasma nk’entandikwa y’amaani omu mwanya gw’okushohoza amashanyarazi kyorobi. [Marcus] tarashobooroire gye enshonga ahabw’enki yaakoreise plasma, kureka ngu obutagatsi bwa plasma buri ahaiguru munonga kubaasa kuhindura nitrogen eri omunda y’ekikwato ekyo, n’ahabw’ekyo nikiha omwanya ogurikwetengyesa ogutarimu oxygen. Okushohoza kwa plasma nikutegyekwa microcontroller na MOSFETs okuzibira amashanyarazi kusheenya. Kandi, ebintu ebikuru aha ti methane na ammonia, kureka omubazi gwa formic acid, ahabw’okuba omukono gw’erangi gwa formic acid gukashangwa omu mwanya kandi ahabw’okuba gwine emibazi erikushemeza erikubaasa kureetera okukora amino acids.
Ekibi munonga, n‘obu eby‘okukoresa n‘emiringo y‘okugyezesa biraabe byorobi munonga, okupima ebyarugamu nikyetengyesa eby‘okukoresa eby‘omutaano. [Markus] naija kwohereza sampo ze omunda kukyeberwa, n’ahabw’ekyo titurikumanya eki okucondooza kuraayorekye hati. Kwonka nitukunda embeera eri aha, erikworeka ngu n’okugyezesa okuhango munonga nikuba kuri okw’okugarukamu ahabw’okuba torikubaasa kumanya eki oraashangye.
Kikaba nikireebeka ngu okucondooza kwa Miller kukaba nikwija kureetera abantu kutunga ebintu bisya ebikuru munonga. Bwanyima y’emyaka erikurenga 40, haihi n’okuhendera omurimo gwe, akooreka ngu eki tikikabaho nk’oku yaabaire naateekateeka nari nk’oku yaabaire naateekateeka. Twegire bingi omu muhanda, kwonka okuhitsya hati turi hare n’ekintu ky’obuhangwa eky’amazima. Abantu abamwe nibaija kukugambira ebindi. Reeba ebi barikukoresa.
Nkashomesa Miller-Urey omu mashomero g’eby’amagara aga yunivasite kumara emyaka 14. Bakaba bari omu maisho g’obwire bwabo kakye. Twaheza kuzoora obucweka bukye oburikubaasa kwombeka ebyombeko by’amagara. Ebirungo by’omubiri nibyorekwa ngu nibibaasa kureetaho DNA n’ebindi ebirikwombeka. Omu myaka 30, nitwija kumanya ebyafaayo bingi eby’entandikwa y’ebihangirwe, kuhitsya obu ekiro kisya kiraije – okuzoora okusya.
Waaba nookozesa omukura gwaitu n’obuheereza bwaitu, nooba noikiriza ngu tuteho ebihandiiko byaitu, emirimo yaitu n’okuranga.manya ebirikukiraho


Obwire bw'okuhandiika: Okwamushanju-14-2023