Okucondooza nikworeka obubonero bw‘amagara omu nkari ahabw‘okukyebera juba endwara ya Alzheimer

Turakozesa cookies kwongyera aha bumanyi bwawe. Wagumizamu nooreeba aha mukura ogu, nooba noikiriza ngu nitukoresa kuki. Ebirikukiraho.
Waaba nooteera ahari “Ikiriza Byona”, nooba noikiriza ngu cookies zibiikwe aha kikwato kyawe kubaasa kutunguura oku orikukoresa omukura, okushwijuma oku orikukoresa omukura, n’okushagika oku turikuha ebintu bya sayansi ebya busha kandi ebirikubaasa kutunga abantu boona. Ebirikukiraho.
Mbwenu shi okukyebera enkari okwanguhi nikubaasa kumanyisa endwara ya Alzheimer omu bwire bukye, kikingureho puroguraamu z’okukyebera abantu baingi? Okucondooza okusya okwa Frontiers in Aging Neuroscience buzima nikworeka eki. Abacondoozi bakakyebera ekibiina kihango ky‘abarwaire ba Alzheimer ab‘oburemeezi butari bumwe na bumwe n‘abantu abaine amagara marungi ababaire baine obwengye burungi kubaasa kumanya entaaniso omu bimanyiso by‘amagara eby‘omu nkari.
Bakashanga ngu formic acid omu nkari n‘akamanyiso k‘okukyendeera omu kumanya kw‘omuntu kandi neebaasa kumanyisa emitendekyere y‘okubanza y‘endwara ya Alzheimer. Emiringo eriho ey‘okukyebera endwara ya Alzheimer neetwara esente nyingi, terikukora gye, kandi terikubaasa kukyeberwa buri kaanya. Eki nikimanyisa ngu abarwaire abaingi nibakyeberwa bwanyima y‘okukyerererwa munonga kubaasa kutunga obujanjabi burungi. Kwonka okukyebera enkari okutarikutwara obwire bwingi, okutarikutwara sente nyingi, kandi okurikubaasika kureeba yaaba aine formic acid nikibaasa kuba nikyo kyenyine abashaho barikushaba kukyebera juba.
Abahandiiki nibagira bati: “Endwara ya Alzheimer n’endwara etarikukira kandi ey’obushema, ekirikumanyisa ngu neebaasa kukura kandi egumeho kumara emyaka mingi oburemeezi bw’okumanya oburikworekwa butakareebekire.” "Emitendekyere y'okubanza y'endwara neebaho eidaara ry'okuhwamu amaani okutarikugaruka enyima ritakahikire, eri edirisa ya zaabu ey'okutaaha omu nshonga n'okujanjaba. N'ahabw'ekyo, okukyebera aha rurengo rwahaiguru endwara ya Alzheimer ey'okubanza omu bakaikuru/abagurusi nikyetengyesa."
Mbwenu, okutaaha omu nshonga juba kwaba kuri kikuru, ahabwenki tutaine puroguraamu z‘okukyebera endwara ya Alzheimer omu bwire bukye? Ekizibu kiri omu miringo y’okukyebera ei abashaho barikukoresa hati. Ebi nibitwariramu okukyebera obwongo okurikukoresibwa positron emission tomography, okurikutwara esente nyingi kandi okurikureetera abarwaire kutunga emishana. Hariho n‘okukyebera okurikumanyisa endwara ya Alzheimer, kwonka nikwetenga okutwara eshagama omu muringo gw‘okutaaha omu mubiri nari okucumita omu kifuba kutunga amaizi g‘omu bwongo, agu abarwaire barikubaasa kuba nibagaruza enyima.
Kwonka okukyebera enkari tikurikutwara obwire bwingi kandi nikukora gye, ekirikureetera kuba kurungi omu kukyebera abantu baingi. N‘obu abacondoozi baraabe baaherize kumanya obumanyiso bw‘endwara ya Alzheimer omu nkari, tihaine na kimwe ekihikire kumanya emitendekyere y‘okubanza y‘endwara egi, ekirikumanyisa ngu edirisa ya zaabu ey‘okujanjaba juba neeguma etarikureebwa.
Abacondoozi abari enyima y’okucondooza oku okusya bakaba babaire bacondoozaho enyimaho aha kirungo ky’ebihangirwe ekirikwetwa formaldehyde nk’ekintu ekirikumanyisa endwara ya Alzheimer omu nkari. Kwonka hariho ahu orikubaasa kutunguuka omu kukyebera endwara juba. Omu kucondooza oku okuhererukireyo, bakata omutima aha formate, ekirungo ekirikuhindura formaldehyde, kureeba yaaba nikikora gye nk’ekintu ekirikumanyisa ebiri omu mubiri.
Abantu 574 bakejumba omu kucondooza oku, kandi abeetabiremu bakaba bari abakozi b‘okwekundira abaine amagara marungi g‘okumanya nari bakaba baine emiringo etari emwe n‘emwe y‘okutunguuka kw‘endwara, kuruga aha kukyendeera kw‘okumanya okurikubaho kuhika aha kurwara okuhikire. Abacondoozi bakashwijuma enkari n’eshagama kuruga omu beejumbiremu kandi bakora n’okucondooza aha bwongo.
Okucondooza kukashanga ngu ebiriisa bya formic acid omu nkari bikaba biri ahaiguru munonga omu guruupu zoona z‘endwara ya Alzheimer kandi biine akakwate n‘okukyendeera omu kumanya kugyeragyeranisa n‘abaine amagara marungi, obariiremu guruupu y‘okukyendeera omu kumanya ey‘okubanza. Eki nikimanyisa ngu formic acid neebaasa kukora nk‘ekimanyiso ky‘amagara ekirikuhurira gye omu mitwarize y‘okubanza y‘endwara ya Alzheimer.
Ekirikushemeza, abacondoozi ku baashwijumire ebiriisa bya formate omu nkari hamwe n’ebintu ebirikumanyisa ebiri omu shagama ya Alzheimer, bakashanga ngu nibibaasa kuteebereza gye omutindo gw’endwara ei omurwaire arikurabamu. Kwonka, okucondooza okurikukiraho nikwetengyesa kwetegyereza akakwate akari ahagati y’endwara ya Alzheimer na formic acid.
Abahandiiki nibagira bati: “Ekiriisa kya formic acid omu nkari kyorekire ngu nikikora gye munonga omu kukyebera endwara ya Alzheimer juba.” “Okukyebera endwara ya Alzheimer omu nkari (urine biomarker) nikirungi kandi tikirikutwara sente nyingi kandi kiine kuteebwa omu kukyebera amagara g‘abakaikuru/abagurusi okwa buriijo.”
Wang, Y. n’abandi. (2022) Okushwijuma okutebekanisiibwe kwa formic acid y‘omu nkari nk‘ekirikubaasa kuba eky‘okureeberaho kisya ky‘amagara g‘endwara ya Alzheimer. Enshonga omu by‘obuhangwa bw‘omubiri eby‘okukura. 10.3389/2022.1046066.
Tags: okukura, endwara ya Alzheimer, ebishushani by‘amagara, eshagama, obwongo, endwara ezitarikukira, ebirungo, okubura obwengye, okukyebera, abashaho, formaldehyde, eby‘obuhangwa bw‘ebihaha, okukyebera kwa positron emission tomography, okucondooza, okukyebera kw‘omubiri, okukyebera enkari
Omu mukoro gwa Pittcon 2023 omuri Philadelphia, Pennsylvania, tukabuuza Purofeesa Joseph Wang, owasingire ekiconco kya Ralph N. Adams eky’omwaka ogu omu by’okucondooza eby’obuhangwa, aha bikwatiraine n’okubaasa kukora ebintu bingi omu tekinologiya y’okucondooza aha bintu ebiine amagara.
Omu kubuuzabuuza oku, nitugamba aha kukyebera okuhuuta n‘oku kirikubaasa kuba eky‘omugasho omu kwega ebishushani by‘amagara eby‘okukyebera endwara juba na Mariana Leal, omwebembezi wa tiimu omu Owlstone Medical.
Nk’ekicweka ky’okushwijuma kwaitu okwa SLAS US 2023, nitugaaniira aha Lab y’ebiro by’omumaisho n’oku erikubaasa kushusha na Luigi Da Via, Omwebembezi w’ekibiina ky’okutunguura ebigyezo bya GSK.
News-Medical.Net neeha obuheereza obu obw’amakuru g’eby’obujanjabi kurugiirira aha biragiro ebi. Yetegyereze ngu amakuru g’eby’obujanjabi agari aha mukura ogu nigagyendererwaho kushagika, kandi tigarikugaruzaho, omukago gw’omurwaire n’omushaho n’obuhabuzi bw’eby’obujanjabi obu barikubaasa kukuha.


Obwire bw'okuhandiika: Okwakataano-19-2023