Entebekanisa y‘eby‘okurya emwe ku erikuba neekundwa munonga ahonaaho, eshemerire kutwarwa n‘akajuma k‘omunyugunyu. Haza, eby‘okurya bingi ebyatandikire nk‘eby‘omu mateeka, puroguraamu ezirikuhagirwaho abakugu ezitebeekanisiibwe kushoboorora ekizibu ky‘amagara nari embeera emwe, zihindukire puroguraamu z‘okukyendeeza aha buremeezi bw‘omubiri omu bwangu kandi bwanyima ziguzibwa abantu baingi, baingi aharibo tibakagihinduraga. eby’okurya omu mwanya gw’okubanza.

Entebekanisa y‘eby‘okurya emwe ku erikuba neekundwa munonga ahonaaho, eshemerire kutwarwa n‘akajuma k‘omunyugunyu. Haza, eby‘okurya bingi ebyatandikire nk‘eby‘omu mateeka, puroguraamu ezirikuhagirwaho abakugu ezitebeekanisiibwe kushoboorora ekizibu ky‘amagara nari embeera emwe, zihindukire puroguraamu z‘okukyendeeza aha buremeezi bw‘omubiri omu bwangu kandi bwanyima ziguzibwa abantu baingi, baingi aharibo tibakagihinduraga. eby’okurya omu mwanya gw’okubanza.
Hariho ebigambo bingi ebihweire aha by‘okurya ebiine oxalate nkye. Entebekanisa egi ey’okurya ey’omutaano neekira kuhaburwa abantu abaine amabaare g’omu nshaho, Keri Gans, MD, omuhandiiki w’ekitabo The Small Change Diet nikwo arikugira. Eki ni kirungi munonga ahari abo abarikukira kutunga obusaasi oburikubaho obu ebirungo ebigumire eby’eby’obugaiga bw’omutaka n’emwonyo byabaho omunda y’ensigo.
Kwonka eby’okurya ebirimu oxalate nkye tibitebeekanisiibwe kukyendeeza aha buremeezi kandi ti mubazi gw’abo abarikusherura kwongyera ebiriisa omu by’okurya byabo. Twashaba abakugu ebindi ebirikukwata aha by'okurya ebirimu oxalate nkye n'oku orikubaasa kumanya yaaba bihikire aha ntebeekanisa yaawe y'okurya. Ekyo nikyo baabaire baine kugamba.
Nk’oku eiziina ririkworeka, enteekateeka y’eby’okurya neekorwa kukyendeeza aha nkora ya oxalates, ekirungo ekirikushangwa omu by’okurya ebimwe ebi omubiri gurikukora omu bwingi bukye, nikwo Sonia Angelone, omugambirizi w’ekitongore ky’eby’okurya n’eby’okurya arikugira. Akongyeraho ati: “Okuhendagura kwa Vitamini C omu mubiri gwaitu nakwo nikureetera okuhangaho ebiriisa ebirikwetwa oxalates.”
Oxalates nizibaho omu buhangwa omu mboga nyingi, enjuma, ebijuma n’embibo, Deborah Cohen (RDN), omuhwezi wa purofeesa w’eby’okurya by’obujanjabi n’okuzibira endwara aha yunivasite ya Rutgers nikwo arikugira. Noosheesha haihi oxalates zoona (ezirikwejwanzya n’ebindi bihingwa bikakora oxalates) ezi orikukwatagana nazo, Cohen nikwo arikugira. Amabaare g’omu nshaho nigabaho oxalates zaaba nizikwatanisa na calcium ku zirikuruga omu mubiri.
Ebyokurya ebirimu oxalate nkye bitebeekanisiibwe kukyendeeza aha nkoragana ya oxalate. Cohen akagira ati: “Abantu abamwe nibateekateeka ngu okukyendeeza aha oxalate ei orikurya nikibaasa kukyendeeza akabi [k’okutunga amabaare omu nshaho].”
Akongyeraho ati: “Kwonka, ni kikuru kumanya ngu okugira amabaare omu nshaho n’enshonga nyingi.” Nk’eky’okureeberaho, ekitongore ky’ensigo eky’ensigo nikigira ngu okurya ebiriisa bikye bya calcium nari okubura amaizi omu mubiri nakyo nikibaasa kwongyera aha kabi k’okutunga amabaare omu nshaho. Nahabwekyo, eby'okurya ebiine oxalate nkye byonka nibibaasa kutaba eby'okwerinda byonka, n'ahabw'ekyo nikirungi kubanza waabanza waakyebera n'omurwaire waawe otakagyezeho.
N’obu abamwe baraabe nibaranga aha Intaneeti eby’okurya ebi nk’omubazi gw’okukiza “okuzimba”, eki tikikahamibwa. Eki nikikwata aha bantu abaine ebyafaayo by‘amabaare g‘omu nshaho ga calcium oxalate. “Omu muringo gw’omutaano, enshonga nkuru y’okuhindura eby’okurya ebirimu oxalate nkye n’okuhwera kukyendeeza akabi k’okutunga amabaare g’omu nshaho – kwonka, waaba oine ebyafaayo by’okugira oxalate nyingi n’amabaare g’omu nshaho, nari okuhwera omu kukyendeeza akabi k’okutunga oxalate nyingi nikyo kishumuruzo ky’amabaare g’omu nshaho,” Hans nikwo arikugira.
Kwonka eby’okurya ebi nibibaasa kutaba birungi ahari buri omwe oine amabaare g’omu nshaho. N‘obu amabaare ga calcium oxalate gari ag‘omuringo ogurikukirayo, amabaare g‘omu nshaho nigabaasa kukorwa omu bintu ebindi, omu mbeera egyo eby‘okurya ebiine oxalate nkye nibibaasa kutahwera.
N'obu waakuba oine amabaare ga calcium oxalate, nihabaasa kubaho emiringo endiijo y'okukyendeeza akabi k'okugaruka. “Ahabw’okugira ngu calcium neebaasa kukwatira hamwe na oxalates kugira ngu zitahika omu nshaho zaawe kandi zireete amabaare omu nshaho, okutunga calcium erikumara omu by’okurya byawe nikibaasa kuba kirungi nk’okukyendeeza aha mubaro gwa oxalates omu by’okurya byawe,” Cohen nikwo arikugira.
Angelone naagira ati: “Oxalate teine ​​nshonga, n’ahabw’ekyo torikubaasa kumanya yaaba noorya ekintu ekirimu oxalate nyingi.” “Nikikuru kwetegyereza eby’okurya ebirimu ebiriisa bingi ebya oxalates n’ebirimu ebiriisa bikye.”
Angelone naarabura ati: “Yegyendesereze ebihimba ebirimu ebintu ebi.” Smoothie neebaasa kuba erimu eby’okurya bingi ebirimu oxalate nyingi omu kikopo kikye ekirikubaasa kuriibwa ahonaaho, n’ahabw’ekyo oine kwegyendesereza.
Omu kutwariza hamwe, eby'okurya ebiine oxalate nkye tibirikureetaho akabi kaingi aha magara, Cohen nikwo arikugira. Kwonka, naayongyeraho ngu noobaasa kubura ebiriisa ebimwe. Naagira ati: “Eby’okurya byona ebirikuzibira eby’okurya ebimwe nibibaasa kureetera omuntu kubura ebiriisa, kandi eby’okurya ebirimu oxalate nyingi nibikira kuba birimu ebiriisa bikuru.”
Ekindi ekirikuremesa eby’okurya ebiine oxalate nkye? Nikibaasa kuguma kukikuratira. “Ebyokurya ebyo ebirimu oxalate nyingi tibiine mukono gw’omutaano,” Cohen nikwo arikugira. Eki nikimanyisa ngu omu by’okurya ebirimu oxalate nyingi, tihaine mutwe gumwe ogu orikubaasa kukuratira kyorobi. Kirabaasa kutwara okucondooza kwingi kuhamya ngu ori omu muhanda oguhikire.
Omu muringo nigwo gumwe, hariho ebintu bingi ebirikubaasa kureetera omuntu kugira amabaare g’omu nshaho, otwariiremu n’obuzaarwa n’amaizi agu orikunywa, nk’oku ekitabo World Journal of Nephrology kirikugira. Okukuratira eby’okurya ebiine oxalate nkye kwonka tikirikubaasa kwihaho akabi k’okutunga amabaare omu nshaho, Cohen nikwo arikugira.
Kandi, gamba n'omurwaire waawe otakatandikire eby'okurya ebi kuhamya ngu n'omuringo oguhikire ahariiwe n'eki oine kuba nookora omu mwanya gw'okurya nari okwongyera aha ntebeekanisa yaawe y'okurya. Nk‘eky‘okureeberaho, Cohen naahabura ngu okore ebi ahaifo kukyendeeza akabi k‘okutunga amabaare g‘omu nshaho aheeru y‘eby‘okurya ebirimu oxalate nkye nari otakagyezeho enteekateeka y‘okurya ebirikuzibira:
Tikirikureebeka nk’ekihandiiko, kwonka waaba nooyenda eby’okurya ebiine oxalate nkye, Hans naahamya obukuru bw’okubanza waagamba n’omushaho ati: “Oxalate yaawe yaaba eri omu butoosha kandi otaine nshonga y’okutandika kuza omu kabi k’okutunga amabaare g’omu nshaho.”


Obwire bw'okuhandiika: Okwamukaaga-14-2023